54 سالگى بوده است و دوران خلافت او يازده سال و چند ماه بود . بنابراين ، تمام يا بيشتر دوران خلافت عمر قبل از سن بازنشستگى و ضعف جسمى سپرى شده است ؛ درحالىكه مرگ عثمان در 83 يا 86 سالگى رخ داده است . عثمان در اين دوران - به‌ويژه در سال‌هاى آخر عمر - توانايى اداره جامعه را نداشت و اطرافيان او كه بيشتر از بنىاميه بودند ، اوضاع را به دلخواه خود اداره مىكردند و بيشترين نفوذ را در حكومت عثمان ، مروان بن حكم ( داماد و پسر عموى ) او دارا بوده است . دو . جانب‌دارى افراطى از فاميل دومين ويژگى خليفه سوم ، كه او را از دو خليفه پيشين متفاوت مىساخت ، خويشاوند دوستى او بود و اين ويژگى را عمر نيز از پيش در مورد عثمان خبر داده بود . « 1 » وى مىگفت : « اگر كليد بهشت در اختيارم بود آن را به بنىاميه مىسپردم » . اين در حالى بود كه خويشاوندان عثمان افرادى آبرومند نبودند و چهره‌هاى معروف آنان حكم بن عاص ، مروان بن حكم ، وليد بن عقبه ، عبدالله بن ابىسرح ، ابوسفيان و فرزندش معاويه بودند . روشن است كه حضور چنين افرادى در كنار خليفه ، مشكلات و بدبينىهاى فراوانى را به‌دنبال داشت . زيرا مردم مدينه از سوابق بد ايشان خبر داشتند . مردم حكم بن عاص را تبعيدى رسول خدا ( ص ) مىشناختند . « وليد بن عقبه » به باده‌گسارى شهره بود و هم او كسى است كه قرآن كريم او را فاسق معرفى نموده و آيه سوره حجرات « 2 » ( إِنْ جَاءَكم فَاسِقٌ بِنَبَاً فَتَبَينُوا ) درباره او نازل گرديده است . « 3 » عبدالله بن ابىسرح كسى است كه پس از اسلام ، مرتد شد و به مكه گريخت و بر ضد پيامبر ( ص ) دروغ‌هايى شايع ساخت و آيه 93 سوره انعام درباره او نازل شد . در فتح مكه كه پيامبر اكرم ( ص ) همگان را عفو كرد ، ابن ابىسرح را مهدورالدم اعلام فرمود . سوابق ابوسفيان نيز روشن‌تر از آن است كه نيازمند توضيح باشد .

--> ( 1 ) . ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 51 . ( 2 ) . حجرات ( 49 ) : 6 . ( 3 ) . فخر رازى ، تفسير كبير ، ج 28 ، ص 119 .